فهرستنویسی سوابق موسيقايي Cataloguing Music Recordings

فهرستنویسی منابع شنیداری حال و حوصله خاصی می طلبد مخصوصا زمانی که داری منابع موسیقیایی داخلی و یا خارجی منتشر شده در داخل کشور را فهرست نویسی می کنی. منابع داخلی که قربونشون برم فقط یک عنوان دارند و بعضا خواننده، البته الان وضعشان یک کمی بهتره. برخي از ناشران از آثار مختلف يك آهنگساز گلچيني تهيه كرده و عنواني بر آن مي گذارند و سپس با حداقل اطلاعات صدا شناختي منتشر مي كنند، در آن صورت هرگز نخواهيد فهميد كه عوامل توليد اين قطعه چه كساني هستند. امروزه صحبت از غنی کردن فهرستنویسی است یعنی هر چه اطلاعات بیشتری از اثر بیرون بکشی و نقاط بازیابی و توصیف اثر را بیشتر کنی کار مفید تری کرده ای. اين امر در مورد منابع ديداري و شنيداري بسيار صادق است. چرا كه بازشنوايي و بازبيني اين منابع كار پرزحمتي است. حال به برخی از تجربیات خودم درباره فهرستنویسی این آثار اشاره می کنم. اولا ببینیم یک اثر موسیقایی چه عواملی می تواند داشته باشد.

ادامه نوشته

حوزه كتابداري، اطلاع رساني و آرشيوداري

حوزه كتابداري و اطلاع رساني در كشور ما با چالشهايي جدي روبروست. برخي از اين چالشها جهاني است. همانند تعريف و جايگاه نظري و رابطه اين حوزه با ساير حوزه هاي دانش بشري و رويكردهاي متعددي كه بزرگاني چون يورلند و ساراسويك بدان اشاره كرده و خواستار اتحاد و انسجام رويكرد هاي مختلف (همانند رويكردهاي نظام مدار و كاربرمدار) در اين حوزه شده اند. اگر هدف كتابداري و اطلاع رساني را بدرستي تسهيل در روند برقراي ارتباط بين جامعه استفاده كننده و منابع مضبوط بدانيم و اين حوزه را نه ابزاري بلكه با توجه به هدفش تعريف كنيم، آن زمان است كه راه صحيح را يافته ايم. حوزه كتابداري را بايد حوزه اي مادر دانست. حوزه اي كه بعدها اطلاع رساني، آرشيو داري عمومي، موزه داري و آرشيوداري ديداري و شنيداري بر اساس نيازهاي جامعه امروز از دل آن زاده شدند، رشد كردند و امروز هر يك داعيه حرفه اي بودن را بر دوش مي كشند. اما در اين ميان رشد هر كدام از اين حرفه ها در كشور ما به هيچ وجه همسنگ نبوده و نيست. امروزه حرفه آرشيوداري عمومي و بويژه حرفه آرشيوداري ديداري و شنيداري از داشتن حداقل منابع اطلاعاتي پايه بي بهره است. اينجانب با توجه به تجربيات اندكي كه در حرفه آرشيودراي شنيداری و ديداري دارم، مي دانم كه توجه نكردن به اين حرفه چه زيانهاي بزرگي را بر كشورمان تحميل مي كند و ميراث ديداري و شنيداري و در كل ميراث آرشيوي ما در معرض تهديد جدي قرار داده است. حرفه آرشيوداري ديداري و شنيداري از دهه هشتاد با ورود كتابداران دچار تحول گرديد ولي بدليل نبود منابع كافي، بي توجهي از جانب كتابدارن و اطلاع رسانان، مديريت ناكارآمد و نبود رهبري و دلايل متعدد ديگر باعث گرديد كه اين طفل يتيم نتواند پا بگيرد و رشد كند. دغدقه اصلي من در چند سال اخير گردآوري اطلاعات پايه، مستندسازي تجربيات آرشيويست ها و فعاليت در اين حوزه بوده است. براي من مشكل است كه بگويم در حوزه كتابداري و اطلاع رساني و يا آرشيوداري به چه زمينه اي علاقه مندم. از زماني كه وارد دانشگاه شدم همواره به فلسفه علاقه داشتم و هميشه به اين فكر مي كردم كتابداري و اطلاع رساني چه جايگاهي در بين ساير علوم مي تواند داشته باشد. متاسفانه تحقيقات معرفت شناختي اندكي در اين حوزه پديد آمده است. تفكرات معرفت شناختي يورلند را خيلي پسنديدم و به علاقه مندان توصيه مي كنم آثار وي را بخوانند. تاثيرات تفكرات پوزيتيويستي حوزه هاي علوم انساني و اجتماعي را با چالشهاي اساسي مواجه ساخت و آنها را وادار كرد كه در روش شناسي هاي خود بازنگري كنند. حوزه ما هم از آن بي بهره نماند. توماس كوهن با كتاب ساختار انقلابهاي علمي خود به علم حمله كرد و هيبتش را شكست و به علوم انساني و اجتماعي جان دوباره اي بخشيد. حوزه كتابداري و اطلاع رساني حوزه اي است بين رشته اي بطوري گاهي اوقات اين حس به آدم دست مي دهد كه اين حوزه از خود چه داشته و دارد. به هر حال امروزه همه متفق القولند كه فلسفه و مباحث نظري راهگشاي عمل خواهد بود. عملگرايي صرف كه زماني تفكر غالب در اين حوزه بود، تفكري است كه ما را به جايي نمي رساند و باعث مي شود كه ما دور خودمان بچرخيم. پس به قول يورلند بياييم و اين حوزه را نه ابزاري بلكه با هدفش تعريف كنيم. آرمانهاي حرفه اي خود را مشخص سازيم و براي رسيدن به آن تلاش كنيم. رسالت ما كتابداران و اطلاع رسانان در عصر ديجيتال بس سنگين و دشوار خواهد بود.

شماره ها يا كد هاي مواد شنيداري

     انواع شماره‌ها يا كدهايي  كه در يك ماده شنيداري يافت مي شوند عبارتند از: (بر اساس قواعد فهرستنويسي ياسا)

 × شماره فهرست: شماره منحصر به فردي است که معمولا و نه لزوما از سوي شرکت توليدکننده با هدف تجارتي (توزيع و فروش) به کالا اختصاص مي‌يابد. در فهرست نويسي ومستندسازي، اين شماره غالبا قبل از برچسب اثر و علامت دو نقطه مي‌آيد. شماره برچسب وشماره فهرست  به ويژه براي منابع شنيداري منتشر شده داراي اهميت است و هميشه بايد در پيشينه فهرست نويسي اين قبيل آثار قرار بگيرد.

 × شماره ماتريس(شماره نسخه مادر): اين شماره در هنگام ضبط اثر و در طول فرايند توليد جهت مشخص کردن قسمت روي صفحه از سوي شرکت ضبط کننده بر روي تمام قالب ها (صفحه ها) ‌ زده مي‌شود. اين شماره غالبا و نه الزاما منحصر به فرد است. شماره‌هاي ماتريس به ويژه براي صفحه‌هاي 78prm مهم است و مخصوصا به همين دليل در شناسايي اجراکنندگان مختلف اثري واحد از همان هنرمند(ان) به اثر تخصيص می يابد. به همين نحو شرکت ضبط کننده مي‌تواند شماره نوار مادر را در طول فرايند توليد با اهداف شناسايي اثر بدان تخصيص دهد. دقت کنيد که در برخی مواقع ممکن است شماره نوار مادر با شماره فهرست اثر منتشر شده يکسان باشد.

 × شماره‌اي که توسط رسانه پخش کننده با هدف شناسايي اثر بکار مي‌رود؛ مثل شماره توليد، مخزن و يا شماره فروست. اين شماره‌ها را با شماره‌هاي قسمت‌هاي يک برنامه دنباله‌دار، فروست(هاي) پخش و يا با شماره‌هاي فهرست آثار شنيداري منتشر شده اشتباه نگيريد.

 × شماره اروپايي کالا: شماره اروپايي کالا شماره منحصر بفردي است که به کالاهاي ويژه و نه صرفا نشان صوتي تعلق مي‌گيرد. اين شماره نظير شماره "کد جهاني كالا" در ايالات متحده امريکا و معمولا به عنوان بارکد بر روی جلد، لفاف يا بسته بندي کالاحک می شود.

 × کد برچسب: اين کد در سال 1977 از سوي فدراسيون بين‌المللي صنعت ضبط صدا و تصوير معرفی شد. عدم خطا در تشخيص برچسب‌هاي مختلف ضبط (بنگريد به مقدمه برچسب‌هاي ضبط) در جهت اهداف حقوقی .کد برچسب قبلا چهار رقمي بود ولي در حال حاضر پنج رقمي است و بعد از علامت LC و خط تيره مي‌آيد. (مثل: LC- 1093= Electrocal; LC-0233=His masres voice) توجه کنيد تعداد کشورهايي که از اين کد استفاده مي‌کنند محدود بوده و کد برچسبي که بر روي اثر ديده مي‌شود، همواره دقيق نيست.

شماره استاندارد بین الملی مواد دیداری شنیداری که در انگلیسی آی سن تلفظ می شود و یو پی سی يا کد جهانی کالا در پستهاي ديگر وبلاگ  به تفصيل معرفي شده اند.

ريچارد جي. كاكس Richard J. Cox

ريچارد كاكس پروفسور علوم كتابداري و اطلاع رساني دانشگاه پيتسبورگ ، در دوره فوق ليسانس و دكتري بطور خاص در حوزه آرشيو به فعاليت پرداخت. وي در سالهاي 1986 تا 1989 يكي از اعضاء انجمن آرشيويستهاي آمريكا بوده و همچنين از سال 2002 تا 2006 سردبيري انتشارات اين انجمن را به عهده داشته است. وي در حال حاضر سردبير نشريه گزارش مديريت اطلاعات و سوابق مي باشد. اين مجله تنها نشريه اي است كه در حوزه مديريت سوابق منتشر مي گردد. هر شماره از آن اختصاص به موضوعي خاص دارد. ريچارد كاكس 14 عنوان كتاب در اين حوزه نوشته و در سالهاس 1991، 2002، و 2005 نيز جوايزي را كسب كرده است. وي در حال حاضر در زمينه آثار و كتابهاي منتشره در حوزه آموزش حرفه اي و سند داري خصوصي كار مي كند. يكي از فعاليتهاي جالب كاكس شناسايي، مطالعه و بررسي كتاب ها و آثاري است كه در حوزه آداب و رسوم گذشته، مسائل تاريخي، آرشيوي، مستندات و حقايق گذشته و زمينه هاي وابسته منتشر مي شود. وي در توضيح هدفش مي نويسد: در اين وبلاگ مي خواهم تا حد امكان بطور مستمر، ملاحظات و مشاهدات منتقدانه خود را درباره ادبيات عامه و ادبيات علمي كه به نوعي چيستي آرشيوها را مورد بررسي قرار مي دهند و به ما در درك جايگاه و اهميت آرشيوها در جامعه ياري مي رسانند مطلب بنويسم. رويكرد و نوشته هاي وي بسيار جالب و قابل تقدير بوده و نشان از اين دارد كه يك آرشيويست چگونه مي تواند جايگاه و اهميت آرشيو را در لابه لاي متون مختلف كشف كند و افرادي را كه به نوعي خواسته يا ناخواسته به اين حوزه  خدمت مي كنند شناسايي كرد. جاي دارد كه آرشيويستهاي ما پيوند خود را با ادبيات علمي و منابعي كه به نوعي در زمينه حفظ و ثبت و ضبط فرهنگ و تمدن گذشته منتشر مي شوند مستحكمتر كرده و با افرادي كه در اين حوزه ها فعالند، ارتباط سازنده اي برقرار كنند.

شوراي جهاني آرشيوها

 آرشيو ،حافظه يك ملت و جامعه ،هويت يك مملكت و ركني از جامعه اطلاعاتي است . با فراهم آوري شواهدي از فعاليتها و معاملات بشري به انجام امور مديريتي و اجرايي كمك نموده و حافظ حقوق افراد ،سازمان ها و استان هاي يك كشور است. آرشيو با تضمين حقوق شهروندان در دسترسي به اطلاعات اداري و دانش تاريخي ،يكي از اركان مردم سالاري وجوابگويي به مردم است.

ادامه نوشته

انجمن بين المللی صدا و آرشيوهای ديداری شنيداری (ياسا) IASA:International Association of Sound & Audi

International Association of Sound & Audiovisual Archives IASA
انجمن بين المللی صدا و آرشيوهای ديداری شنيداری (ياسا) :

در يكصد سال اخير، بخشی از ميراث فرهنگی به شکل سوابق ديداری و شنيداری است، اگر آرشيو، کتابخانه، موزه، حرفه يا سازمان شما هر گونه مسئوليتی در قبال مديريت مواد ديداری و شنيداری آرشيوی را عهده دار است و يا اينکه دلمشغولی شخصی و حرفه ای شما، فعاليت در بخش مهمی از اين نوع ميراث فرهنگی است، با عضويت در انجمن بين المللی شنيداری و ديداری شنيداری (ياسا)، بهره فراوانی خواهيد برد. صرف نظر از اين که شما در دوران جديد نظامهای ديجيتالی ذخيره سازی انبوه فعاليت می کنيد، يا به استفاده از فن آوری آنالوگ ادامه می دهيد، يا شايد تمامی اين نوع سوابق و قالبها را گردآوری می کنيد، و يا احتمالا در سطح  فوق تخصصی فعاليت می کنيد، شايد به عضويت در اين انجمن علاقه مند باشيد.  

ياسا در سال 1969 به عنوان ميانجی در همکاری های بين المللی مابين آرشيو هايي که از اسناد شنيداری و ديداری شنيداری مضبوط حفاظت می کردند، در آمستردام هلند تاسيس شد. ياسا از بيش از 60 کشور جهان عضو دارد. اين اعضاء نمايندگانی از آرشيوهای ديداری شنيداری و يا افراد علاقه مند به اين حوزه هستند که هر کدام در حوزه هايي خاص و موضوعات مورد علاقه خود به شرح ذيل به فعاليت مشغولند: همانند آرشيوهای انواع سوابق موسيقايي، تاريخی، ادبی، فولکلور و اسناد شنيداری قوم شناختی، سوابق نمايشنامه ای و مصاحبه های تاريخ شفاهی، صداهای طبيعی، محيطی و پزشکی، سوابق زبانشناختی و گويش ها، و سوابق سخنرانيها و دادگاهها.

ادامه نوشته